Page 115 - Demo
P. 115
IV Bob. Ta%u02bclimda kiberxavfsizlik va axborot madaniyati | 115Shu bois havola manbasini sinchiklab tekshirish muhimdir. Pedagoglar uchun amaliy qoida: %u201cshoshiltirish%u201d (urgent) ohangidagi xabarlar (tezda kir, darhol to%u02bbla, hozir tasdiqla) ko%u02bbpincha aldov bo%u02bbladi. Bunday vaziyatda %u201ctezlik%u201d emas, %u201ctekshiruv%u201d ustuvor bo%u02bblishi kerak.Brauzer va tizim yangilanishlari. Operatsion tizim, brauzer va ilovalardagi zaifliklardan xakerlar tez-tez foydalanadi. Dasturiy ta%u02bcminot ishlab chiquvchilari muntazam ravishda xavfsizlik yamog%u02bbini chiqarib turishadi. Shuning uchun qurilmadagi barcha dasturlarni doimiy yangilab borish foydalanuvchini yangi xatarlar oldida himoyalaydi.Shaxsiy ma%u02bclumotlarni cheklash va maxfiylik sozlamalari. Ijtimoiy tarmoqlarda ortiqcha shaxsiy ma%u02bclumot qoldirish kiberjinoyatchilar uchun imkoniyat yaratadi. Masalan, manzil, tug%u02bbilgan sana yoki telefon raqamini ochiq ulashish firibgarlar tomonidan parolni tiklashda ishlatilishi mumkin. Shu sababli foydalanuvchi faqat zarur bo%u02bblgan hollarda va ishonchli platformalarda shaxsiy ma%u02bclumotlarini ulashishi lozim. Ijtimoiy tarmoqlarda maxfiylik sozlamalarini to%u02bbg%u02bbri sozlash shart bo%u02bblib bunda profilni kim ko%u02bbrishi, telefon/emailni kim ko%u02bbrishi, joylashuvni ko%u02bbrsatish/ko%u02bbrsatmaslik, eski postlarni cheklash, begona xabarlarni filtrlash kabi parametrlar doimiy nazorat qilinadi.Bulutli saqlash, shifrlash va zaxira nusxalar (backup). Bugungi kunda internetda shaxsiy va kasbiy faoliyat bilan bog%u02bbliq ma%u02bclumotlar ko%u02bbpaygani sari ularni xavfsiz saqlash ehtiyoji oshmoqda. Cloud texnologiyalari, kuchli shifrlash va muntazam zaxira nusxalarini yaratish keng qo%u02bbllanilmoqda. Ularning uyg%u02bbun qo%u02bbllanilishi ma%u02bclumotlar 45ShifrlashtexnologiyalariShifrlash texnologiyalari axborotni himoya qilishdamuhim ro%u2018l o%u2018ynaydi.ZaxiranusxalarZaxira nusxalar axborotni yo%u2018qotishdan saqlaydi.Ikki bosqichliautentifikatsiyaIkkibosqichli autentifikatsiya xavfsizligini kuchaytiradi.ParolmenejerlariParol menejerlari parol xavfsizligini ta%u02bcminlaydi.BiometrikautentifikatsiyaBiometrik autentifikatsiya shaxsni aniqlashda yordamberadi.BuluttexnologiyalariBulut texnologiyalari axborotni saqlash va himoya qilishda yordam beradiAXBOROTNI HIMOYA QILISH TEXNOLOGIYALARI AXBOROTNI HIMOYA QILISH TEXNOLOGIYALARI6

